|
108 polskich męczenników z czasów II wojny światowej Cz. VIII POZNAŃ Z terenem diecezji związana jest działalność św. Wojciecha (ok. 956-997), świętych Pięciu Braci Męczenników: Benedykta (zm. 1003), Jana (zm. 1003), Izaaka (zm. 1003), Mateusza (zm. 1003) i Krystyna (zm. 1003), a także bł. Edmunda Bojanowskiego (1814-1871) i bł. Urszuli Ledóchowskiej (1865-1939) oraz z grona 108 męczenników z czasów II wojny światowej czterech kapłanów diecezjalnych, jednej wiernej świeckiej oraz werbisty, bł. Ludwika Mzyka (1905-1940). 32. Błogosławiony ks. Marian Konopiński (1901-1943) urodził się 10 września 1907 r. w rodzinie Walentego i Weroniki z domu Dobierskich, mieszkającej w miejscowości Kluczewo, parafia Ostroróg, około 10 km od Szamotuł w Wielkopolsce. Po ukończeniu nauki w Gimnazjum Humanistycznym im. Piotra Skargi w Szamotułach w czerwcu 1927 r. zdał maturę z wyróżnieniem. 1 lutego 1928 r., wstąpił do Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Gnieźnie. W trakcie studiów, w 1929 r., przeniósł się do Seminarium Duchownego w Poznaniu, gdzie 12 czerwca 1932 r. z rąk kard. Augusta Hlonda przyjął święcenia kapłańskie. Początkowo służył jako wikariusz w parafii pw. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Ostrzeszowie (1932-1935), następnie w parafii pw. Bożego Ciała w Poznaniu (od 1935 r.), a od 1 czerwca 1938 r. w parafii pw. św. Michała Archanioła w Poznaniu. W kwietniu 1939 r. został mianowany kapitanem rezerwy Wojska Polskiego. Po wybuchu wojny 1 września 1939 r. zgłosił się ochotniczo do służby i został przydzielony jako kapelan XV Pułku Ułanów Poznańskich, wchodzącego w skład Armii „Poznań", dowodzonej przez gen. Tadeusza Kutrzebę (1886-1947). Brał udział m.in. w bitwie nad Bzurą oraz w obronie Warszawy. Po kapitulacji stolicy 28 września 1939 r. trafił do obozu jenieckiego w Nienburgu nad Wezerą (Dolna Saksonia). W maju 1940 r. został z niego formalnie zwolniony, po czym natychmiast, wbrew konwencji genewskiej, przewieziono go jako aresztanta do obozu koncentracyjnego Neuengamme w Hamburgu. W czerwcu 1940 r. ks. Konopiński został przetransportowany do obozu koncentracyjnego Dachau - miejsca przeznaczonego przez Niemców do eksterminacji duchowieństwa, zwłaszcza polskiego. Tam otrzymał numer więźnia 26065. Młody, trzydziestotrzyletni kapłan przez dłuższy czas całkiem dobrze znosił trudne warunki panujące w obozie oraz ciężką pracę - głównie na okolicznych polach i plantacjach, przy transporcie towarów, a zimą przy uprzątaniu śniegu - i pomagał starszym kapłanom. Zdarzały się, oczywiście szykany ze strony SS-manów oraz zbyt skromne racje żywnościowe. Mimo to w każdej sytuacji był zawsze uprzejmy względem kolegów i często im pomagał. Szczególnie przy noszeniu kotłów okazywał wiele serca starszym i słabszym i często wyręczał ich. Takie w miarę znośne warunki trwały do jesieni 1941 r., kiedy to Niemcy zaproponowali polskim kapłanom wpisanie się na listę narodowości niemieckiej - w zamian za przywileje obozowe. Ponieważ jednak nikt nie wyraził zgody, władze obozowe natychmiast cofnęły wszystkie istniejące wcześniej względy i ulgi. Od tej chwili duchownym nie wolno było odprawiać Mszy św., odmawiać brewiarza, modlić się i mieć przy sobie jakiegokolwiek przedmiotu kultu religijnego, zakazano niesienia pomocy duchowej umierającym. Zmuszono duchownych do niewolniczej pracy, w rezultacie której do Pana zaczęło odchodzić coraz więcej wycieńczonych, z wyczerpania i głodu, polskich kapłanów. Zaczęto ich także wykorzystywać jako obiekty badań pseudo-medycznych.... Na przełomie 1942 i 1943 r., jako jeden z dwudziestu polskich kapłanów więzionych w Dachau, ks. Marian Konopiński został poddany właśnie takim eksperymentom prowadzonym przez lekarzy SS, nad którymi bezpośredni nadzór sprawował Heinrich Emil „Heinz" Schütz (1906-1986). Eksperymenty odbywały się w szpitalu SS-Lazarett Dachau i obejmowały m.in. zakażenia wywoływane poprzez wstrzykiwanie bakterii chorobotwórczych. Schütz został skazany w 1975 r. na dziesięć lat pozbawienia wolności za udowodnione mu jedenaście morderstw, jednak kary tej - z powodu złego stanu zdrowia - nigdy nie odbył. W grudniu 1942 r. ks. Marianowi Konopińskiemu wstrzyknięto w udo zastrzyk z ropotwórczymi bakteriami (tzw. naturalną flegmoną). Wszyscy uczestnicy eksperymentu przechodzili następnie liczne, niezwykle bolesne zabiegi. Po pewnym czasie noga ks. Konopińskiego spuchła, a lekarze SS założyli dreny odprowadzające ropę i wykonali kilka operacji, z których jedna zakończyła się nacięciem uda na długości około 25 cm. Naskórek w środkowej części cięcia rozsunął się do 8 cm szerokości. Przez całą długość cięcia sączyła się kroplami ropa. Ksiądz znosił te cierpienia z heroicznym spokojem i pełnym poddaniem się woli Bożej. Współwięzień, ks. Henryk Kaliszan (1911-2001) tak wspominał: Ks. Marian był zjednoczony z Bogiem na modlitwie. Codziennie przez pierwsze dni odmawialiśmy różaniec w różnych intencjach. Ale po kilku dniach nasilenia choroby i ten ustał. Modlitwa jego ograniczała się tylko do pobożnych westchnień, ofiarowania cierpień Bogu. Po kolejnych zabiegach waga ks. Konopińskiego spadła do około 40 kilogramów. Skrajnie wyczerpany organizm nie zdołał już stawić oporu infekcji, rozpoczęła się powolna agonia. Ks. Kaliszan zdążył jeszcze wyspowiadać konającego, udzielić mu Komunii Świętej i udzielić Ostatniego Namaszczenia. Po czym obaj kapłani na pożegnanie uścisnęli sobie dłonie, a ks. Marian Konopiński powiedział: Do zobaczenia w górze. Pod koniec grudnia 1942 r. ks. Konopiński stracił przytomność, której już nie odzyskał do chwili zgonu - 1 stycznia 1943 r. Jego ciało spalono w krematorium obozowym. Bibliografia: Budzyński Stefan, ks. Urbański, Stanisław Ziółkowska Anna, Polscy Święci i Męczennicy; Znani i nieznani, Warszawa 2015. Kurek Jacek i Hojka Zbigniew, Śląski Machabeusz; Ksiądz Józef Czempiel i jego parafia, Chorzów Batory-Wielkie Hajduki 1997. https://silesia.edu.pl/index.php/Brz%C3%B3ska_Antoni, 26.09.2025 r. https://www.gdanskstrefa.com/szlakiem-terroru-sladami-zbrodni/ (dostęp: 08. 09. 2025 r.) https://pl.wikipedia.org/wiki/Franciszek_Rogaczewski (dostęp: 30.08.2025 r.) https://muzeum1939.pl/dzien-meczenstwa-duchowienstwa-polskiego/aktualnosci/5267.html (dostęp: 23.08.2025) https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/08-20b.php3, 20. 09. 2025 r. https://www.kz-gedenkstaette-dachau.de/pl/miejsce-historyczne/system-podobozow-kz-dachau/ (dostęp: 23.08.2025 r.) https://www.ekai.pl/duchowienstwo-wsrod-wiezniow-auschwitz/ (dostęp:23.08.2025 r.) https://archiwum.ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/95862,KL-Sachsenhausen-Miejsce-spod-znaku-trupiej-czaszki.html (dostęp: 18. 09. 2025 r.) https://muzeum1939.pl/dzien-meczenstwa-duchowienstwa-polskiego/aktualnosci/5267.html (dostęp 23.08. 2025 r.) https://ph.muzeum1939.pl/soldau,172,pl (dostęp: 23.08.2025) https://pl.wikipedia.org/wiki/Dachau_(KL) (dostęp 23.08.2025 r.) https://web.archive.org/web/20170925035411/http://seminarium-krakow.pl/category/aktualnosci/seminarium/historia/bl-piotr-dankowski/, 27. 09. 2025 r. https://muzeum1939.pl/sonderfahndungsbuch-polen-specjalna-ksiega-goncza-dla-polski-fragment-wystawy-miiws/aktualnosci/6305.html, m27.09.2025 r. https://muzeumpalace.pl/historia-palace/, 29.09.2025 r. https://pl.wikipedia.org/wiki/Buchenwald_(KL), 04. 09. 2025 r. https://stanislawbm.pl/pl/blogoslawiony-piotr-dankowski-goral-ksiadz-patriota/24-32, 29.09.2025 r. https://kurierostrowski.pl/2020/07/17/z-przygodzic-przez-dachau-na-oltarze/, 20. 09. 2025 r. http://parafiamadre.pl/bl-ks-narcyz-putz/ https://www.k108.pl/pl/%C2%B7-108-blogoslawionych/%C2%B7-biskupi/ks.-abp-antoni-julian-nowowiejski-(1858-1941), 15. 10. 2025 r. https://gdansk.ipn.gov.pl/pl2/aktualnosci/138002,163-lata-temu-urodzil-sie-Antoni-Julian-Nowowiejski-arcybiskup-blogoslawiony-Kos.html, 14. 01. 2025 r. https://ph.muzeum1939.pl/zbrodnia-w-wiezieniu-nkwd-w-glebokim-berezwecz,155,pl (dostęp: 28.08.2025 r.) https://www.swietyjozef.kalisz.pl/Dachau/35.html, 20. 10. 2025 r. Obraz ze str. https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/06-12a.php3 (dostęp 08. 09. 2025 r.) ks. Kaczmarek Tomasz, Sanktuarium licheńskie i Męczennicy, Marki, b.r. Martyrologia duchowieństwa polskiego 1939-1956, praca zbiorowa, Łódź 1992. Męczennicy za wiarę 1939-1945, praca zbiorowa, Warszawa 1996. Praca zbiorowa, Victor-quia Victima. Ksiądz Emil Szramek (1887-1942), Katowice 1996. Solak Andrzej, Męczennicy katoliccy ostatniego stulecia, Kraków 2012.
Powrót |
